Saturday, January 13, 2018

Mwalimu Nyerere na Vyama vya Upinzani

Ninakumbuka jinsi mchakato wa kuanzishwa kwa vyama vya siasa Tanzania ulivyokuwa. Hapa simaanishi vyama vya ile miaka ya Uhuru, bali miaka hii ya CCM. Mchakato ulisukumwa na mambo kadhaa, yakiwemo mabadiliko ya ulimwengu na msukumo kutoka katika jamii ya wa-Tanzania.
Kati ya watu waliosukuma mchakato huu kutoka ndani ya Tanzania ni Mwalimu Nyerere. Alifanya hivyo kutokana na kukerwa hadi kuchoshwa na tabia ya CCM, ya kujisahau na kuwa ni chama kilichoingiwa na kansa na ubovu katika uongozi wake. Mwalimu Nyerere mwenyewe aliandika katika kitabu chake, "Uongozi Wetu na Hatima ya Tanzania," kuwa ubovu wa uongozi wa CCM ndio ulimfanya ahamasishe uwepo wa vyama vingi. Mwalimu Nyerere aliamini kuwa kuwepo kwa vyama vya upinzani kungeweza kuinyoosha CCM.
Lakini CCM haikuwa na msimamo huo. Tangu vilipoanzishwa vyama vya upinzani, CCM ilikuwa inajaribu kwa kila namna kuvihujumu. Kwa mfano, ninakumbuka kwamba Lyatonga Mrema alikuwa kiongozi wa upinzani aliyependwa sana. Katika mikutano yake, wanachama wake walikuwa na tabia ya kusukuma gari lake baada ya mikutano, kama ishara ya mapenzi yao kwake.
CCM walikuwa wakizuia wanachama wale wasisukume gari la Mrema. Mwalimu Nyerere aliwakanya CCM, akasema kuwa wawaache watu wasukume gari. Hicho ninachosema ni ukweli.
Mwalimu Nyerere aliendelea kuwa na msimamo wake wa kutetea vyama vya upinzani, ingawa yeye mwenyewe aliendelea kuwa mwana CCM. Katika kitabu hicho cha "Uongozi Wetu na Hatima ya Tanzania" (uk. 66), Mwalimu Nyerere alitamka wazi kuwa kutokana na ubovu wa CCM, alitamani kipatikane chama bora cha upinzani ili kiongoze nchi badala ya CCM.
Wazo hili la chama kingine kuongoza nchi halijawahi kukubaliwa na CCM, hadi leo. Badala yake, CCM imezidisha nguvu ya kuvihujumu vyama vya upinzani. Leo hii, CCM inatumia polisi wazi wazi, kinyume kabisa na sheria ya vyama vya siasa. CCM imekwenda mbali sana, na leo inawaona wapinzani kama si wazalendo. Inatisha kwamba tumefika hapa.
Ninawashauri wa-Tanzania wenzangu tusikilize mawaidha ya Baba wa Taifa. Angalau tusome vitabu vyake, hata kama ni viwili vitatu tu. Kuna usemi wa wahenga kuwa asiyesikia la mkuu huvunjika guu. Kwa kutozingatia ushauri wa Mwalimu Nyerere kuhusu umuhimu wa upinzani, CCM itaendelea kuipeleka Tanzania kubaya. Hatimaye ni kuvunjika guu.
Rais Magufuli anasema daima kwamba msema ukweli ni mpenzi wa Mungu. Nadhani anamaanisha wale wanaosema yaliyomo moyoni na akilini mwao, bila unafiki. Kama nimemwelewa vizuri, basi mimi ni mmoja wa hao wasema ukweli. Sikubaliani na sera yake Rais Magufuli ya kuubana upinzani. Ninataka afuate nyayo za Mwalimu Nyerere, ambaye alitetea upinzani, mikutano na maandamano ya amani, hata kusukuma magari.

Friday, January 12, 2018

"The World is Too Much With Us" (William Wordsworth)

William Wordsworth ni mmoja kati ya washairi maarufu kabisa katika ki-Ingereza. Kila ninapoona au kukumbuka jina la Wordsworth, shairi lake refu na maarufu liitwalo "Tintern Abbey" linanijia hima akilini. Leo napenda kuleta shairi moja ambalo linatuasa juu ya mahangaiko yetu na mambo ya dunia, hasa kusaka pesa na kutumia, ambayo yanafuja vipaji vyetu vya asili na kutusahaulisha yale ambayo yangetuletea faraja ya kweli. Shairi hili linaitwa "The World is Too Much With Us." Mtazamo huu umejengeka katika mkondo wa ushairi na sanaa kwa ujumla ambao unaojulikana kama "Romanticism," ambamo alikuwemo Wordsworth pamoja na washairi wenzake maarufu kama Samuel Taylor Coleridge, Percy Bysshe Shelley, Lord Byron na John Keats.


THE WORLD IS TOO MUCH WITH US

The world is too much with us; late and soon,
Getting and spending, we lay waste our powers;
Little we see in Nature that is ours;
We have given our hearts away, a sordid boon!
The sea that bares her bosom to the moon;
The winds that will be howling at all hours,
And are up-gathered now like sleeping flowers;
For this, for everything, we are out of tune;
It moves us not.--Great God! I'd rather be
A pagan suckled in a creed outworn.
So might I, standing on this pleasant lea,
Have glimpses that would make me less forlorn;
Have sight of Proteus rising from the sea;
Or hear old Triton blow his wreathed horn.

(William Wordsworth, 1770-185)

Saturday, January 6, 2018

Utendi wa Vita vya Igor

Wiki hii nimesoma The Lay of the Warfare Waged by Igor. Huu ni utendi maarufu wa vita vya shujaa Igor wa Urusi. Nilinunua nakala ya utendi huu, ambayo picha yake nimeweka hapa, Dar es Salaam. Sikumbuki nilinunua mwaka gani.

Ninakumbuka pia kuwa niliwahi kusoma utendi huu, lakini nimeusoma tena. Unaongela matukio ya mwaka 1185 nchini Urusi. Igor, wa ukoo wa kifalme, alikwenda kuwashambulia watu wa kabila la Polovtsi akiwa na wapiganaji aliowachagua kwenda nao vitani.

Walipata ushindi mwanzoni, lakini baadaye walielemewa na kushindwa na Igor kutekwa. Wapolovtsi walisonga mbele na kuleta maafa katika Urusi. Hatimaye, kwa msaada wa m-Polovsti mmoja, Igor anafanikiwa kutoroka na kurejea nyumbani.

Mtunzi wa utendi huu analalamikia maafa yaliyoipata nchi yake ya Urusi. Analalamikia kukosekana kwa umoja miongoni mwa watawala wa maeneo mbali mbali ya Urusi. Anamlalamikia Igor kwa kujitosa vitani bila kuwashirikisha wengine, kwa kiburi chake na kutaka umaarufu binafsi.

Jambo mojawapo la pekee katika utendi huu ni jinsi nchi na viumbe kama wanyama na ndege wanavyoonyesha hisia kama binadamu. Kwa mfano, viumbe wanatabiri maafa wakati Igor akielekea vitani:

And now the birds in the oaks
Gloat over his misfortune to come.
The wolves howl in the gullies
Raising a storm,
The eagles call the beasts
To glut upon bones,
The foxes bark
At the scarlet shields.

Utendi huu unaibua masuali kuhusu ushujaa. Igor amekurupuka na kwenda vitani ili kujipatia umaarufu. Ni shujaa, ila ana ubinafsi na kiburi kupitiliza. Anafanana na Gassire, mhusika mkuu wa utendi wa Afrika Magharibi uitwao Gassire's Lute. Wakati Igor anaelekea vitani, anapuuzia hata ishara za mikosi. Kiburi hiki wa-Griki wa kale walikiita "hubris." Ni fundisho kwa jamii.

Saturday, December 30, 2017

Tutasoma Visa vya Iceland

Muhula ujao, katika kozi yangu ya Folklore, nitafundisha fasihi simulizi kutoka nchi mbali mbali, kama kawaida. Lakini kwa mara ya kwanza, nitafundisha fasihi simulizi kutoka Urusi na Iceland. Hapo pichani ninaonekana nikiwa nimeshika kitabu kiitwacho Hrafnkel's Saga and Other Icelandic Stories.

Wanataaluma wa fasihi simulizi wanaelewa kuwa haya masimulizi yaitwayo saga ni ya nchi za ulaya Kaskazini, kama Iceland na Ireland. Ni sawa na tendi za kale katika utamaduni wa wa-Swahili.

Nilivutiwa na wazo la kuhusisha fasihi simulizi ya Iceland katika kozi yangu ya Folklore, kutokana na kufundisha utungo wa Kalevala kutoka Finland. Utungo huu , ambao umetafsiriwa katika lugha nyingi, ikiwemo ki-Swahili, iulinifungua macho kuhusu fasihi simulizi ya Ulaya ya kaskazini. Mvuto wa usimuliaji wa hadithi, mila na imani zilizomo zilinigusa kwa namna ya pekee.

Kuhusu hizi saga, kwa miaka mingi nilikuwa ninafahamu uwepo wake, na nilifahamu majina ya baadhi ya hizi saga. Wakati ninasoma katika Chuo Kikuu cha Wisconsin-Madison, 1980-86, profesa Harold Scheub alitufundisha kuhusu Njal's Saga, ambayo inafahamika sana.

Baada ya kuamua kuhusisha fasihi simulizi ya Iceland katika kozi yangu, na baada ya kuamua kuwa nitumie saga, nilianza kutafakari ipi nitumie saga ipi. Mwanafunzi wangu mmoja hapa chuoni St. Olaf aliniambia kuwa mama yake alifanya utafiti na kuhitimu shahada ya uzamifu juu ya saga za Iceland. Tulikubaliana awasiliane naye, na ndiye aliyependekeza nitumie Hrafnkel's Saga.

Baada ya kupata pendekezo hilo, nilifanya utafiti kidogo, nikagundua kwamba Hrafnkel's Saga inazua malumbano miongoni mwa wanataaluma. Suali mojawapo ni iwapo kisa hiki asili yake ni fasihi simulizi au andishi. Baada ya kuona huo utata, niliona kuwa kisa hiki kitafaa katika kozi yangu kama changamoto ya kusisimua akili.

Sunday, December 17, 2017

Tumetoka Darasani

Picha hii ilipigwa tarehe 29 Novemba. Niko na wanafunzi wangu, tukiwa tumetoka darasani. katika somo la "First Year Writing." Hili ni somo la uandishi bora wa ki-Ingereza. Ninalipenda somo hili kama ninavyoyapenda masomo yangu mengine. Darasa letu lina wanafunzi 19.

Baada ya kumaliza kipindi tulitawanyika, lakini dakika chache baadaye nilikutana na hao wawili katika jengo la Buntrock Commons karibu na maktaba, tukapiga picha. Huyu wa katikati anatoka Norway, na huyu mwenzake ni wa hapa Marekani.

Nina bahati na ninafurahi kuwa mwalimu, kushughulika na wanafunzi na vitabu muda wote. Ni kazi ambayo niliitamani tangu nilipokuwa kijana mdogo. Nilipofundishwa ualimu katika chuo kikuu cha Dar es Salaam, ambapo nilisomea Literature, English, na Education, nilifundishwa kuwa mwalimu anashika nafasi ya wazazi, in loco parentis, kwa ki-Latini. Ninawaona wanafunzi kama watoto wangu.

Ninachukulia jukumu langu la kuwaelimisha na kuwalea wanafunzi kwa dhati. Tangu nilipoanza kufundisha, chuo kikuu cha Dar es Salaam, mwaka 1973, nimezingatia wajibu na maadili ya ualimu, ambayo ni kujielimisha kwa bidii, kufundisha kwa uwezo wangu wote, na kuwatendea haki wnafunzi wote bila upendeleo.

Ninafurahi kufundisha hapa chuoni St. Olaf. Walimu wanachapa kazi na uongozi wa chuo unawaheshimu. Wanafunzi wanajua wajibu wao. Wana heshima, na ni wasikivu, wenye dukuduku ya kuhoji na kujua mambo. Ninawapenda. Pamoja na kuwafundisha kwa moyo wote, ninapenda kuwatania. Popote tunapokutana, tunafurahi kama inavyoonekana pichani.

Saturday, December 16, 2017

Vitabu Kama Zawadi ya Krismasi

Niliwahi kuandika makala katika blogu hii kuhusu vitabu kama zawadi ya sikukuu. Kwa wenzetu huku ughaibuni, hili ni Kambi la kawaida. Watu wanafurahi kununua vitabu na kuwapelekea ndugu na marafiki wakati wa sikukuu. Watu hufurahi kupata zawadi ya vitabu.

Leo nimeviangalia baadhi ya vitabu nilivyonunua mwezi huu nikajiwa na mawazo kwamba vitabu hivi ni kama zawadi ya Krismasi ambayo nimejinunulia mwenyewe. Watu wengi wanajitayarisha kwa sikukuu kwa kujinunulia mavazi na siku ambayo ndio sikukuu wanajizawadia kwa vyakula maalum na vinywaji. Wanywaji wa bia wananunua bia.

Katika kufikiria hivyo, nimejiaminisha kwamba sijakosea katika kujiaminisha kuwa vitabu nilivyonunua katika katika kipindi hiki cha kuelekea Krismasi ni zawadi yangu. Tofauti na bia, vitabu hivi nitavifurahia kwa miaka yote ya maisha yangu, na vitabaki hata baada ya mimi kuondoka duniani.

Pichani hapa kushoto kuna vitabu vinne. Cha kwanza ni Behold the Dreamers, cha Imbolo Mbue. Huyu ni dada kutoka Kamerun. Nilikuwa nimesikia jina lake kijuu juu, lakini sikuzingatia. Nilipoona kitabu chake hicho katika duka la vitabu la hapa chuoni St. Olaf niliamua kukinunua. Nilivyoangalia ndani nimeona kimepata sifa nyingi sana kutoka kwa wahakiki. Bila shaka nitakiweka katika kozi yangu mojawapo.

Kitabu cha pili ni Shot All to Hell: Jesse James, the Northfield Raid, and the Wild West's Greatest Escape kilichotungwa na Mark Gardner. Hiki ni kimoja kati ya vitabu vingi vilivyowahi kuchapishwa juu ya jambazi Jesse James na washirika wake. Nilishafanya utafiti juu ya Jesse James, kuanzia mwaka 1992 hapa Northfield, ambapo jambazi huyu na genge lake walivamia benki na kujaribu kuiba pesa, lakini wenyeji waliwashtukia na kuzimisha uharamia huo na majambazi wakakimbia. Kitabu hiki nilikinunua kwa sababu kinahusu utafiti wangu na pia kwa kuwa kinahusu mji ambamo ninaishi.

Kitabu cha tatu nilichonunua ni The Essentials of Psychoanalysis, ambacho ni mkusanyo wa insha kadhaa maarufu za Sigmund Freud, ambao umetayarishwa na Anna Freud. Aliyetafsiri insha hizo ni James Strachey. Ninavyo vitabu vyenye insha za Freud, lakini niliona ni vizuri kuwa na insha hizi katika kitabu kimoja.

Kitabu cha nne ni Nana cha Emile Zola. Nilifahamu jina la mwandishi Zola tangu zamani sana, labda wakati ninasoma chuo kikuu cha Dar es Salaam. Nilikuja kumfahamu kama mfano wa waandishi waliofuata mkondo wa "critical realism." Nilifahamu jina la kitabu chake kingine, Germinal. Mimi mwenyewe, ninapofundisha fasihi, mara kwa mara nimekuwa nikimtaja Zola. Nitajitahidi nipate wasaa wa kusoma hizi riwaya za Zola, ingawa ninajua itakuwa baada ya Krismasi

Wednesday, December 13, 2017

Mahojiano Yangu Katika "Wayne Eddy Affair"

Katika wiki chache zilizopita, nimehojiwa mara tatu katika kipindi kiitwacho "Wayne Eddy Affair" cha Kymn Radio hapa Northfield, Minnesota. Mwendeshaji wa kipindi, Wayne Eddy, ambaye anaonekana pichani hapa kushoto, tulikutana kwa bahati tu hapa Northfield, wiki chache zilizopita. Ni mzee mzoefu, ambaye emeendesha vipindi vya redio kwa zaidi ya miaka hamsini, na ni mchangamfu. Kutokana na mahojiano yetu, tumezoeana sana na tumekuwa marafiki.

Mahojiano hayo, ambayo yalikuwa ya papo kwa papo, yalihusu mambo mengi , hasa maisha yangu tangu kijijini kusini magharibi Tanzania, kusoma kwangu, historia na utamaduni wa Tanzania, kuja kwangu Marekani, na shughuli ninazofanya hapa. Katika sehemu ya tatu ya mahojiano haya, ninasikika nikisimulia hadithi ya ki-Matengo na na nyingine kutoka Burkina Faso. Karibu, uyasikilize mahojiano hayo mtandaoni hapa.