Kumbukumbu ya Johannesburg: Mwanamuziki Moeketsi

Nilikuwa Johannesburg, Juni 14 hadi 18 mwaka huu, kama nilivyoandika hapa.

Tarehe 17 nilikuwa katika ziara ya sehemu kadhaa za mji wa Johanneburg. Sehemu moja tuliyotembelea inaitwa Newton, na hapo ndipo nilipopiga picha inayoonekana hapa. Nimekaa pembeni ya sanamu ya Kippie Moeketsi, mpiga saksofoni maarufu, aliyezaliwa mwaka 1925 na kufariki mwaka 1983.

Mwenyeji wetu aliyekuwa anatuongoza katika ziara hii alisema kuwa Kippie aliamua kubaki nchini Afrika Kusini pamoja na matatizo yote ya utawala wa makaburu.

Leo nimeangalia taarifa za mwanamuziki huyu mtandaoni, nikagundua kuwa huenda nilishasikia na kupendezwa sana na muziki wake. Hebu msikilize:

Uzinduzi wa Mzunguko wa Tano wa Mashindano ya Uandishi

UZINDUZI WA MZUNGUKO WA TANO WA MASHINDANO YA UANDISHI WA RIWAYA ZA KIINGEREZA KWA AJILI YA VIJANA

 Mwenyekiti wa Bodi ya Mradi wa Vitabu vya Watoto Tanzania (CBP), Abdullah Saiwaad (kushoto), akimkabidhi Mkama Mwijarubi, hundi ya dola za kimarekani 2000 Dar es Salaam jana, baada ya kitabu chake alichoandika cha Kiss Kiddo: The birthday party kuchaguliwa kuwa moja ya kitabu bora ambacho kitaingia katika mzunguko wa nne wa mashindano ya uandishi wa riwaya za kiingereza kwa ajili ya vijana. Katikati ni Katibu Mtendaji wa Mradi huo Pilli Dumea.

Katibu Mtendaji wa Mradi wa Vitabu vya Watoto Tanzania (CBP), Pilli Dumea (katikati), akiwaonesha waandishi wa habari Dar es Salaam jana, moja ya vitabu vilivyo ingizwa katika muhutasari wa vitabu bora vilivyoandikwa kwa lugha ya kiingereza chini ya mradi huo. Kushoto ni Mwenyekiti wa Bodi ya (CBP), Abdullah Saiwaad na Mwenyekiti wa Kamati ya Ushauri ya Tuzo ya Burt Adam Shaffi.

--

Na Mwandishi Wetu

Tuzo ya Burt ya Fasihi ya Kiafrika ni Mradi ulioanzishwa na Shirika la Kimataifa la Elimu, CODE kwa ufadhili wa Bwana Bill Burts ambaye ni Mkanada.

Madhumuni makubwa ya Mradi huu ni kuwezesha upatikanaji wa vitabu vya kujisomea vitakavyowasaidia wanafunzi walioko katika shule za msingi kujifunza Kiingereza ili kujiandaa kwa elimu ya sekondari ambayo inatolewa kwa Kiingereza.

Aidha vitabu hivyo vinalenga katika kuhamasisha usomaji miongoni kwa vijana, pamoja na kukuza uchapishaji na fasihi ya Kiafrika. Zaidi ya hayo, Mradi unalenga katika kutambua waandishi bora wa Afrika na vitabu bora kutoka Afrika.

Hadi  sasa Mradi umeweza kuchapisha vitabu aina 9 ambavyo ni:

1.      Tree land: The Land of Laughter

2.      The Best is Yet to Come

3.       A Hero’s Magic

4.      Face Under the Sea

5.      Living in the Shade

6.      In the Belly of Dar es Salaam

7.      Close Calls

8.      Lesssilie the City Maasai

9.      The Choice

Miswada bora ya mzunguko wa nne ni:

1.      Run Free - Richard Mabala

2.      Tears From Lonely Heart - Israeli Yohana

3.      Kiss Kiddo: The birthday party - Mkama Mwijarubi.

Hivi sasa miswada hiyo inachapishwa na wachapishaji waliowasilisha miswada hii ambao ni: E& D Vision Publishing, Mkuki na Nyota na Aidan Publishing

Mashindano ya mzunguko wa tano yataanza leo tarehe 29 Agosti, 2012 hadi Machi, 30, 2013, ambapo wachapishaji watatakiwa kuwasilisha miswada yao katika ofisi za Mradi.

Mafaniko ya Tuzo ya Burt ya Fasihi  ya Kiafrika

1.      Tuzo ya Burt imeweza kuchapisha aina tisa (9) za vitabu ambazo ni sawa na nakala 30,000. Vitabu hivi vimesambazwa katika shule 146 zilizoko katika Programu ya Usomaji, maktaba za jamii, na nakala 300 maktaba zilizoko mikoani.

2.      Vitabu hivyo vimeongeza uwepo wa vitabu vya kujisomea shuleni katika lugha ya Kiingereza.

3.      Baadhi ya wachapishaji wameweza kuuza vitabu vyao katika nchi jirani za Afrika Mashariki.

4.      Tuzo hii imewezesha kutambua waandishi mahiri wa lugha ya Kiingereza.

5.      Tuzo hii inaunga mkono Mkukuta kwa kutoa mafunzo kwa wadau na kutoa zawadi nono kwa washindi.

6.      Kwa kupitia Tuzo hii waandishi wa Kitanzania wamehamasika kuandika miswada ambayo inahaririwa  na kuchapishwa kwa ubora wa hali ya juu.

7.      Warsha za waandishi zimewawezesha kujifunza mbinu za uandishi wa riwaya kwa Kiingereza.

8.      Serikali imeweza kuutambua Mradi na kumshukuru mfadhili wa Mradi, jambo linaonyesha heshima kwa mfadhili huyo.

9.        Aina 3 za vitabu chini ya Mradi vimeteuliwa kutumika kama vitabu vya fasihi ya kiingereza kwa madarasa ya kidato cha 3-4 na 5-6 kuanzia Julai 2012. Vitabu hivyo ni Face Under the Sea, The Best is Yet to Come na Tree Land the Land of Laughter.

Changamoto

-          Wachapishaji wengi wa vitabu wako katika miji mikubwa na hasa Dar es Salaam. Mikoani kuna wachapishaji wachache sana. Hali hii inawafanya waandishi chipukizi kutoka mikoani kushindwa kushiriki katika mashindano.

-          Waandishi wengi hawana mafunzo ya kutosha na mbinu mbali mbali za uandishi kuwawezesha kuandika miswada iliyo bora.

-          Tuzo hii inapata ugumu wa kuwafikia waandishi wengi zaidi hasa walio pembezoni mwa nchi.

Wito unatolewa kwa wachapishaji walioko mikoani kutafuta waandishi chipukizi na kuwasaidia ili waweze kushiriki.

CHANZO: Blogu ya Hakingowi  

Rais Mkapa na Vitabu

Nimeiona picha hii kwenye blogu ya Michuzi. Inamwonyesha karani wa sensa akiwa na rais mstaafu Benjamin Mkapa. Wako katika shughuli ya sensa.

Kitu kilichonifanya niandike ujumbe huu ni vitabu vinavyoonekana hapo pichani. Daima nimekuwa nikijiuliza je, mawaziri, wabunge, wakurugenzi, na wengine wote ambao tunawaita viongozi, wana vitabu majumbani mwao, na je, wanavisoma?

Ni faraja na heshima kuwa na viongozi wanaosoma vitabu. Ingekuwa jambo jema iwapo watu wanapogombea ubunge au nafasi nyingine ya uongozi, tungewauliza kama wana vitabu, kama wanasoma vitabu, na kwa muda huu wanapogombea wanasoma vitabu vipi. Hapo tungeweza kuwabaini watu makini na mavuvuzela pia.

Lakini tatizo ni kuwa utamaduni wa kusoma vitabu haupo Tanzania. Kwa hivyo, mavuvuzela nao wanaingia katika kinyang'anyiro cha uchaguzi wakiwa na uhakika kuwa hakuna atakayewauliza kuhusu masuala ya vitabu.

Mwanaanga Neil Armstrong Amefariki

Mwanaanga Neil Armstrong alikuwa binadamu wa kwanza kutua na kutembea mwezini, Julai 20, 1969. Dunia nzima ilisisimka kutokana na tukio hilo. Wakati ule nilikuwa shuleni, kidato cha tatu.

Tulifuatilia kwa makini habari nzima za shirika la NASA hadi kufikia hatua ile ya kihistoria. Hayo nayakumbuka vizuri sana. Nakumbuka pia kuwa sheikh moja wa Tanzania alitoa tamko kuwa haiwezekani binadamu kwenda mwezini, kwani Quran haiafiki.

Kwetu sisi, Neil Armstrong alikuwa shujaa, pamoja na wenzake Edwin Aldrin na Michael Collins waliosafiri naye kwenye chombo chao, Apollo 11. Nakumbuka kuwa katika Tanzania, kuna watu waliviita vyombo vyao vya usafiri, kama vile magari, Apolo 11.

Neil Armstrong amefariki, akiwa na umri wa miaka 82. Mungu amweke mahali pema Peponi. Amina.

"The Satanic Verses:" Kitabu Kigumu Kukielewa

The Satanic Verses, kitabu cha Salman Rushdie,  ni kitabu ambacho nimekiona kigumu kukielewa. Nilinunua nakala miaka mingi kidogo iliyopita, nikaanza kusoma, lakini sikufika mbali.

Mtindo aliotumia Rushdie katika kuandika kitabu hiki unahitaji msomaji awe amesoma sana vitabu vingine. Inatakiwa msomaji awe anajua mambo mengi, kuanzia yale ya falsafa hadi ya hadithi na dini. Vinginevyo, ni rahisi kutoka kapa unapojaribu kusoma The Satanic Verses.

Mwandishi maarufu Nadine Gordimer wa Afrika Kusini, ambaye alipata tuzo ya Nobel mwaka 1991, amegusia suala hili alipoandika kwamba "anyone who actually has read, and been sufficiently literate fully to understand, this highly complex, brilliant novel knows that dominant among its luxuriant themes is that of displacement." Hayo ameyaandika katika insha yake, "Censorship--the Final Solution, the Case of Salman Rushdie," Telling Times, Writing and Living, 1954-2008, uk. 448.

Mimi ni profesa wa masomo ya ki-Ingereza na fasihi yake. Ninasoma na kufundisha maandishi ya waandishi mbali mbali. Hata maandishi mengine ya Rushdie nimesoma, bila tatizo. Lakini, pamoja na uzoefu na ujuzi wangu, kitabu cha The Satanic Verses kimekuwa changamoto kubwa kwangu, kwa jinsi Rushdie anavyoimudu lugha ya ki-Ingereza, na kuiingiza katika ubunifu, mbwembwe, na madoido mbali mbali kama mchawi mahiri wa lugha. Kwa kiasi fulani, nakifananisha kitabu chake hiki na maandishi ya Derek Walcott, mwandishi kutoka St. Lucia, sehemu za Caribbean, ambaye alipata tuzo ya Nobel mwaka 1992. Huyu naye amejikita sana katika historia ya maandishi na anatawala uwanja mkubwa wa waandishi kuanzia wa kale hadi wa leo. Kwa hivi, kuyaelewa maandishi yake, kunahitaji mtu uwe umesoma sana.

The Satanic Verses ni kama mtihani. Sitakubali kushindwa, ingawa ni mtihani mgumu. Pole pole nitafanikiwa kuelewa, kwa namna yangu, alichoandika Rushdie. Msomaji makini yeyote ana uwezo wa kuelewa andiko, kwa namna yake. Ndivyo nadharia ya fasihi inavyofundisha.

Utamaduni wa Kusoma Vitabu

Picha hii nimeiona kwenye mtandao wa VOA NEWS. Ilipigwa ufukweni Ziwa Nyasa, upande wa Malawi.

Nimevutiwa na huyu mtalii anayejisomea kitabu. Ninafahamu manufaa ya kusoma vitabu; navisoma kila siku. Nafahamu faida ya kuwa na vitabu, kwani ninavyo zaidi ya 3000.

Kama ninavyoandika mara kwa mara katika blogu hii na sehemu zingine, utamaduni wa kusoma vitabu uko sana miongoni mwa wa-Marekani. Ni kawaida kwa wa-Marekani kuwanunulia wenzao vitabu kama zawadi, kwa mfano kwenye nyakati muhimu kama Krismasi.

Wa-Marekani wanapokwenda nchi yoyote kama watalii, ni kawaida kwao kutafuta vitabu kuhusu nchi ile, wavisome kabla ya kusafiri, wakishafika kwenye nchi ile, au wakisharudi kwao. Ndio maana watalii hao hupenda sehemu zenye maduka ya vitabu.

Wa-Tanzania wangekuwa makini wangetambua na kuitumia fursa hiyo, kama nilivyoelezea katika kitabu cha CHANGAMOTO: Insha za Jamii. Lakini lazima nikubali kuwa kuweka mawazo na mawaidha katika kitabu haiisaidii jamii ambayo haina utamaduni wa kusoma vitabu.

Kufungiwa kwa Gazeti la MwanaHalisi

Watetezi wa haki za binadamu, asasi za kijamii na wadau wakuu wa habari nchini, leo wameipa serikali siku saba kufungulia gazeti la MwanaHALISI, vinginevyo wataitisha maandamano ya kupinga hatua ya serikali kufungia gazeti hilo kwa muda usiojulikana, kuminya uhuru wa habari, haki za binadamu na utesaji wa wanaharakati. 

Tamko la asasi hizo ni kama ifuatavyo hapa chini:

TAARIFA KWA VYOMBO VYA HABARI 22 Agosti 2012

YAH: KUFUNGIWA KWA GAZETI LA MWANAHALISI

 

KWA mara nyingine tena, tumewaiteni hapa kuwaomba mtufikishie ujumbe wetu huu kwa watawala. Ujumbe wenyewe unahusu kufungiwa kwa gazeti la kila wiki la MwanaHALISI na kauli ya Waziri Mkuu Mizengo Kayanza Peter Pinda aliyoitoa bungeni, Alhamisi tarehe 16 Agosti 2012. Kama mnakumbuka vema, wakati akijibu swali bungeni siku hiyo, Waziri Mkuu Pinda alisema, “Serikali imechukua wajibu wake kulifungia gazeti hilo, na kwamba kama wahusika hawakuridhika na hatua iliyochukuliwa na serikali wana haki ya kukata rufaa kwa mamlaka za juu.”

 

Awali ya yote, tuseme wazi, kuwa hatukuridhika na majibu ya Waziri Mkuu kuhusu kufungiwa kwa MwanaHALISI. Majibu ya Waziri mkuu Pinda yamelenga kuahirisha tatizo, siyo kutatua. Kwanza, Waziri Mkuu anatetea uamuzi huo uliofanywa na sheria katili na kandamizi ya magazeti. Sheria inayonyang’anya uhuru wa kufikiri, uhuru wa kutoa maoni na uhuru wa kuwasiliana.  Pili, Mheshimiwa Pinda anatumia sheria hiyo kutaka kuliangamiza gazeti hili ambalo limesifiwa kwenye ripoti mbalimbali za ndani na nje ya nchi ikiwamo ile iliyotolewa majuzi na Baraza la Habari Tanzania (MCT) inayochambua Mwenendo wa vyombo vya Habari nchini kwa mwaka 2011 inayosema katika ukurasa wa tisa:

 

 “Pamoja na kusakamwa na serikali, MwanaHALISI limesimamia uandishi wake wa kuikosoa serikali.”

 

Serikali imelituhumu gazeti hili kwa kuchapisha habari ambazo inasema “zinakiuka” vifungu 32(1) (a), (c) – (d); 32(1)(c) na 36(1) vya Sheria ya Magazeti Na. 3 ya 1976. Habari hiyo inahusu kutekwa, kuteswa kinyama na hatimaye kutupwa katika msitu wa Mabwepande kwa kiongozi wa madaktari nchini, Dk. Steven Ulimboka. Hii ndiyo habari ambayo serikali inaita ya “uchochezi.” Yaani badala ya serikali inayojigamba ina mkono mrefu wa kumfikia yeyote kuutumia mkono huo kutafuta watuhumiwa waliotajwa na gazeti kuwa walifanikisha kutekwa kwa Dk. Ulimboka, imeamua kutumia mabavu kulifungia MwanaHALISI huku wakiacha maisha ya Dk. Ulimboka na wanaharakati wengine njia panda.

 

Serikali imechukua hatua hiyo, huku wakijua kuwa Ibara ya 18 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, 1977 kama ilivyorekebishwa na Sheria ya Mabadiliko ya 14 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (2005), ilipanua haki ya kutoa, kutafuta, kupokea, na kusambaza habari. Mabadiliko hayo yaliondoa kivizo cha “kwa mujibu wa sheria” Kila mtu- anao uhuru wa kuwa na maoni na kueleza fikra zake; anayo haki ya kutafuta, kupokea na kutoa habari bila ya kujali mipaka ya nchi; anao uhuru wa kufanya mawasiliano na haki ya kutoingiliwa katika mawasiliano yake.

 

Aidha, mabadiliko hayo yanatoa haki kwa kila raia ya kupewa taarifa wakati wote kuhusu matukio muhimu mbalimbali kwa maisha na shughuli za wananchi na pia kuhusu masuala muhimu kwa jamii.  Hivyo basi haki na uhuru wa kujieleza, kupokea na kutoa habari haina vipingamizi ambavyo serikali inadai kuwamo katika Sheria ya Magazeti ya Mwaka 1976.

 

Vilevile, kuwekwa kwa Vipengele vya Haki za Msingi na Wajibu wa Mwanadamu (Bill of Rights) katika Katiba ya nchi yetu kulibadilisha sheria zote ambazo zinakiuka haki za binadamu. Vifungu vyote tulivyovitaja hapo juu viliguswa moja kwa moja na Vipengele vya Haki za Msingi na Wajibu wa Mwanadamu. Ibara ya 14 ya Katiba inalinda haki ya kuishi na inaitaka jamii kutoa hifadhi ya maisha kwa kila mtu. Kana kwamba hiyo haitoshi, Ibara ya 26(1) na (2) zinataka kila mtu na serikali kutii Katiba ya nchi na vilevile kuchukua hatua za kuheshimiwa haki na sheria za nchi.

 

Waziri mkuu anayajua haya vizuri. Anafahamu kuwa sheria iliyotumiwa kufungia gazeti, ni sheria katili na imepitwa na wakati. Kuitumia sheria hii kunaendeleza dhana ya kuwa serikali hii inatumia udhaifu wa Katiba na baadhi ya sheria kukandamiza Haki za Binadamu na Uhuru wa Habari! Mambo haya hayakubaliki.

 

Kutokana na hali hiyo, sisi watetezi wa haki za binadamu na asasi nyingine za kiraia:

1.      Tunarejea wito wetu wa kuitaka serikali kulifungulia mara moja na bila masharti, gazeti hili ambalo limekuwa kipenzi cha wananchi. Tunaitaka serikali ndani ya siku saba (7) kutekeleza hilo kwa kuangalia maslahi mapana ya jamii badala ya kuangalia maslahi ya baadhi ya viongozi wenye maslahi fulani katika kutimiza malengo yao binafsi.

 

Serikali itekeleze takwa hili haraka iwezekanavyo, na kwamba asasi za kijamii hazikubaliani na kauli ya Waziri Mkuu ya kutaka wahusika waende kwenye vyombo vya juu kwa sababu tatu zifuatazo:

 

Kwanza, sheria ya magazeti hairuhusu ukataji wa rufaa kwa waziri wa Habari ambaye ndiye aliyetuhumu na kuhukumu gazeti bila kutoa nafasi kwa wahusika kusikilizwa. Pili, Waziri Mkuu Pinda pamoja na sheria hiyo kutomtaja, hakueleza kuwa yuko tayari kupokea malalamiko ya MwanaHALISI. Hivyo kutoelekeza kwake tunakuchukulia kama njia ya kukwepa wajibu wake.

 

Tatu, hatukubaliani na kauli ya Waziri Mkuu na wengine wanaoitaka MwanaHALISI waende mahakamani kutafuta haki yao kwa kuwa serikali yenyewe haikutumia njia ya mahakama kufungia gazeti. Serikali inataka kuitumia mahakama ili kuchelewesha MwanaHALISI kupata haki yake. Nyote mnajua jinsi mahakama zetu zinavyokabiliwa na gonjwa kubwa la ucheleweshaji wa kesi.

 

2.      Serikali, baadala ya kushughulika na watetezi wa haki na wanahabari wanaofichua uovu, ishughulike na wahalifu waliomteka, kumtesa na hatimaye kumtelekeza Dk. Ulimboka. Ushahidi uliobainishwa na gazeti hili haukuacha shaka yeyote juu ya waliohusika na sakata hili, na kama serikali au watendaji wake waliotajwa (na waliohusishwa) wana mashaka wangetumia ushahidi na taarifa zile kutafuta haki zao: kwanini wasiende mahakamani au wajitokeze na ushahidi wa kukanusha yaliyobainishwa?

 

3.      Serikali iachane kabisa na ukandamizaji huu wa haki na uhuru wa habari. Matendo aliyofanyiwa Ulimboka, habari zilizobainishwa na MwanaHALISI juu ya sakata hili na kufungiwa kwa gazeti hili kunaonesha mtiririko wa matukio ya serikali kuminya uhuru na haki.

 

Ikumbukwe pia kuwa, Kesi Na. 34/2009 iliyofunguliwa tangu 2009 kupinga sheria ya magazeti ya mwaka 1976 iliyotumika kuwafungia MwanaHALISI haijasikilizwa mpaka sasa. Hii inaenda sambamba na serikali kufumbia macho mahitaji ya sheria ya uhuru wa habari na kudharau mapendekezo ya muswada wa habari tangu 2007 bila kupeleka Bungeni.

 

Kwa hoja hizo, sisi watetezi wa haki za binadamu, asasi za kijamii na wadau wakuu wa habari nchini, tunaendelea kusisitiza kuwa serikali itimize wajibu wake kwa kulifungulia mara moja gazeti hili na kufanyia kazi yaliyobainishwa. Kama ikishindwa kufanya hivyo, tutaitisha maandamano ya kupinga hatua ya serikali kufungia gazeti hili, kuminya uhuru wa habari, haki za binadamu na uteswaji wa wanaharakati na watetezi wa haki na kwamba tukifika hapo tunawaomba waandishi wa habari mtuunge mkono kwa yafuatayo.

 

i.        Msichapishe habari yoyote inayomhusu Waziri wa Habari, Naibu Waziri, Katibu Mkuu wa wizara hiyo, na pia Mkurugenzi wa Maelezo. Tunawasihi wahariri wasiwatume waandishi katika Ukumbi wa Habari Maelezo kwa ajili ya kuchukua habari kama ilivyo kawaida na badala yake Watanzania wote wahakikishiwe kupata habari kwa njia nyingine mbadala.

ii.           Tunawasihi wadau wote wanaoweza kutuunga mkono mara tutakapohitaji msaada wao ikiwa ni pamoja na kushiriki kwenye maandamano na kupata mawakili ambao watasaidia katika uendeshaji wa shauri letu mahakamani.

iii.        Tunawasihi wanaharakati wote wasichoke wala wasirudi nyuma katika azma hii ya kutetea haki, uhuru na ulinzi kwa haki na watetezi wake. 

 

Marcossy Albanie

Mwenyekiti wa Kamati

mwisho

  

 

Ndimara Tegambwage
Information and Media Consultant
P.O. Box 71775, Dar es Salaam
Tel: 255 (0)713614872
e-mail: ndimara@yahoo.com
www.ndimara.blogspot.com